Święto św. Mikołaja w Niemczech

Mikołajki (der Nikolaustag) w Niemczach

Święto św. Mikołaja jest obchodzone w Niemczech 6 grudnia, podobnie jak w Polsce. Wywodzi się z tradycji chrześcijańskiej. Dzień ten upamiętnia świętego Mikołaja z Miry i nazywa się „Nikolaustag”. Niemieckie tradycje związane z tym dniem nie są takie same jak u nas i różnią się w zależności od regionu Niemiec. Dzieci otrzymują tam drobne upominki, które są wkładane do butów, skarpet lub pończoch. Mikołaj nie chodzi sam, ale ma też pomocników, o których dowiesz się więcej, czytając ten artykuł.

Św. Mikołaj z Miry

Św. Mikołaj z Miry to święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Żył na przełomie III i IV wieku na terenie dzisiejszej Turcji i pełnił urząd biskupa Miry w Licji. Nie zachowało się wiele źródeł historycznych dotyczących jego życia, jednak istnieją liczne legendy, które powstały dopiero kilka stuleci po jego śmierci. Zasłynął przede wszystkim z pomocy potrzebującym i wyjątkowej hojności. Jedna z najbardziej znanych legend opowiada o tym, że potajemnie podarował posag trzem ubogim siostrom, wrzucając sakiewki ze złotem przez okno ich domu.Uznawany jest za patrona dzieci, żeglarzy, podróżnych, kupców, rzemieślników oraz panien na wydaniu.

Do najważniejszych atrybutów świętego należą pastorał (czyli laska biskupia), mitra (nakrycie głowy biskupa) oraz księga. Często przedstawia się go także z trzema złotymi kulami, jabłkami lub sakiewkami, które nawiązują do legendy o pomocy ubogim pannom. Bywa ukazywany również z kotwicą, symbolizującą jego opiekę nad żeglarzami. Lista jego atrybutów jest znacznie dłuższa, ponieważ należy on do grona najbardziej czczonych i najpopularniejszych świętych w tradycji chrześcijańskiej.

Jak wygląda niemiecki św. Mikołaj

Niemiecki święty Mikołaj (Sankt Nikolaus lub po prostu Nikolaus) wygląda zwykle nieco inaczej niż popularny komercyjny „Mikołaj z Laponii”, choć współczesny wizerunek również bywa spotykany – wszystko zależy od regionu i lokalnych tradycji.

Typowy niemiecki św. Mikołaj ma następujące cechy:

• ubrany jest w szaty biskupie,
• w ręku trzyma pastorał (laskę biskupią),
  ma długą brodę symbolizującą wiek, mądrość i świętość,
• często towarzyszy mu pomocnik, zwykle Knecht Ruprecht (albo w zależności od regionu – Krampus, Pelznickel lub Pelzmärtel)

Jakie prezenty otrzymują dzieci w Niemczech na Mikołaja

Mikołaj odwiedza niemieckie dzieci w nocy z 5 na 6 grudnia i zostawia im prezenty w butach lub w skarpetach. Nie są do „duże prezenty” – te otrzymują niemieckie dzieci na Boże Narodzenie -, lecz raczej drobne upominki, takie jak słodycze, pierniki, orzechy, mandarynki, książki, itp. Dzieci specjalnie czyszczą buty w tym celu i ustawiają je przed drzwiami, przy kominku lub na parapecie. Obecnie często używane są też specjalne mikołajkowe skarpety lub pończochy. Gdy dzieci rano wstaną, znajdują tam mikołajkowe upominki.

Kim jest Knecht Ruprecht i dlaczego dzieci się go boją

Knecht Ruprecht to tradycyjny towarzysz świętego Mikołaja w folklorze Niemiec oraz krajów niemieckojęzycznych. Samo słowo „Knecht” oznacza po niemiecku „sługę”, „pachołka” lub „służącego”. W przeciwieństwie do dobrodusznego Mikołaja, Ruprecht występuje często jako postać mroczna, którą w dawnych czasach straszono dzieci. Zazwyczaj ubrany jest w ciemne szaty (czarne lub brązowe), najczęściej w długi płaszcz z kapturem. Nosi ze sobą worek, w którym znajdują się drobne prezenty, orzechy albo mandarynki dla grzecznych dzieci. W niektórych legendach worek służył natomiast do „zabierania” niegrzecznych dzieci.

Charakterystycznym atrybutem Ruprechta jest również rózga, symbolicznie przeznaczona dla tych dzieciaków, które zachowywały się niewłaściwie. Oczywiście zarówno worek, jak i rózga mają dziś jedynie znaczenie symboliczne — w praktyce nikt dzieci do worka nie wkłada ani nie karze rózgą.

Wizerunek oraz rola Ruprechta mogą się też różnić w zależności od regionu Niemiec. W niektórych częściach Niemiec (zwłaszcza południowych lub alpejskich) zamiast Ruprechta pojawia się straszniejsza postać — Krampus. Czasem św. Mikołajowi towarzyszy też Pelznickel lub Pelzmärtel (inne warianty regionalne). Widać więc, że tradycja „pomocników” świętego Mikołaja ma w Niemczech różne regionalne odmiany i potrafi przybierać bardzo odmienne formy.

Czym różni się św. Mikołaj od Weihnachtsmanna

Oprócz świętego Mikołaja w Niemczech występuje również postać Weihnachtsmanna, z którą bywa on czasem mylony. Weihnachtsmann przychodzi w nocy z 24 na 25 grudnia i przynosi dzieciom prezenty na Boże Narodzenie. Jest odpowiednikiem komercyjnego świętego Mikołaja, znanego z kultury masowej. Ubrany jest w czerwony kostium z czapką i rozdaje większe, świąteczne upominki.

Weihnachtsmann pojawia się przede wszystkim na północy, wschodzie i w centrum Niemiec, czyli w regionach o przewadze wyznania ewangelickiego. Natomiast Nikolaus jest bardziej popularny w południowej i południowo-zachodniej części kraju, zwłaszcza w katolickiej Bawarii.

Warto dodać, że w niektórych regionach (szczególnie na południu Niemiec) prezenty bożonarodzeniowe przynosi nie Weihnachtsmann, lecz Christkind, czyli symboliczne „Dzieciątko Jezus”, które ma bardziej religijny charakter niż komercyjny Mikołaj.

der Schokonikolaus (czekoladowy Mikołaj)

der Lebkuchen (piernik), die Lebkuchen (pierniki)

die Mandarinen (mandarynki)

die Nüsse (orzechy), die Nuss – orzech

die kleinen Geschenke (drobne prezenty)

Gedichte aufsagen (recytować wierszyki)

Lieder singen (śpiewać piosenki)

heilig (święty), der / die Heilige (święty, święta)

der Strumpf (pończocha), die Strümpfe (pończochy)

der Sack (worek) die Säcke (worki)